Oliwki zielone, fioletowe i czarne w szklanych szalkach, obok oliwka przekrojona na pół z widoczną pestką

Czy oliwki są zdrowe? Kalorie, sól i ile oliwek jeść dziennie

Czy oliwki są zdrowe – najważniejsze fakty:

  • Czy oliwki są zdrowe? : To wartościowa żywność: dają tłuszcze jednonienasycone, błonnik, witaminę E i polifenole. Ich słabą stroną jest sól, dlatego liczy się porcja.
  • Ile mają kalorii? : Od około 115 do 145 kcal w 100 g oliwek w zalewie i ponad 200 kcal w oliwkach zapakowanych w oliwie. Jedna oliwka to zwykle 5-11 kcal.
  • Co wybrać: greckie oliwki Kalamata z pestką w oliwie, w których skład to tylko oliwki i oliwa, bez stabilizatorów koloru.

Oliwki lądują w sałatce, na pizzy i na desce serów, ale wiele osób ma co do nich mieszane uczucia. Słyszą, że to zdrowy element kuchni śródziemnomorskiej, a jednocześnie widzą na etykiecie dużo tłuszczu i soli. Do tego czarne oliwki ze słoika budzą podejrzenia, że są barwione.

W tym poradniku sprawdzamy, co naprawdę jest w oliwkach. Porównujemy kalorie i sól w oliwkach zielonych, czarnych i Kalamata, liczymy, ile to jest na jedną oliwkę i na porcję, i podpowiadamy, ile oliwek dziennie ma sens. Opieramy się na danych z amerykańskiej bazy żywności USDA i na etykietach oliwek, które sami sprzedajemy.

Czy oliwki są zdrowe?

Krótko: tak, oliwki to wartościowa żywność, jeśli jesz je z umiarem. Mają tłuszcz podobny do tego w oliwie, sporo błonnika jak na tak małe owoce, witaminę E i związki roślinne z grupy polifenoli. Nie mają cholesterolu i prawie nie mają cukru.

Ich słabym punktem jest sól. Świeżej oliwki nie da się zjeść, bo jest bardzo gorzka, więc przed sprzedażą moczy się ją w solance albo suszy w soli. W efekcie 100 g oliwek może zawierać od 2 do prawie 4 g soli. To dużo, skoro Światowa Organizacja Zdrowia zaleca dorosłym mniej niż 5 g soli dziennie z całej diety.

Dlatego odpowiedź na pytanie „czy oliwki są zdrowe” zależy od trzech rzeczy:

  • Porcji: garść oliwek do obiadu to co innego niż cały słoik zjedzony przed telewizorem.
  • Rodzaju oliwek: zielone, czarne naturalne i czarne czernione przez utlenianie różnią się składem.
  • Zalewy: oliwki w oliwie mają więcej kalorii, oliwki w solance więcej soli.

Warto też uczciwie powiedzieć, czego nie wiemy. Badań nad samymi oliwkami jest niewiele. Naukowcy badają zwykle cały sposób odżywiania, na przykład dietę śródziemnomorską, albo samą oliwę. Oliwki są w tej diecie stałym elementem, ale nie da się z tych badań wyciągnąć wniosku o działaniu samych oliwek.

Co jest w oliwkach?

Oliwka to owoc, którego miąższ gromadzi tłuszcz. Więcej o tym, dlaczego botanicznie to owoc, a w kuchni warzywo, piszemy w tekście o tym, czy oliwka to owoc czy warzywo. Najważniejsze składniki oliwek to:

  • Tłuszcz: 10-23 g w 100 g, zależnie od rodzaju i zalewy. Większość to kwasy jednonienasycone, głównie kwas oleinowy, ten sam, który dominuje w oliwie.
  • Błonnik: około 3 g w 100 g zielonych oliwek według USDA.
  • Witamina E: w czarnych oliwkach około 1,7 mg w 100 g.
  • Polifenole: między innymi hydroksytyrozol i tyrozol. Ich ilość zależy od odmiany i sposobu przygotowania, bo część z nich przechodzi do solanki.
  • Sól: od około 2 do prawie 4 g w 100 g.
  • Węglowodany i cukry: niewiele, cukrów zwykle poniżej 1 g w 100 g.

Tłuszcz oliwek to przede wszystkim tłuszcz nienasycony. Unijne przepisy pozwalają powiedzieć o takim tłuszczu jedno konkretne zdanie: zastąpienie w diecie tłuszczów nasyconych tłuszczami nienasyconymi przyczynia się do utrzymania prawidłowego poziomu cholesterolu we krwi. Jednonienasycone i wielonienasycone kwasy tłuszczowe są tłuszczami nienasyconymi. Ważna jest zróżnicowana, zbilansowana dieta i zdrowy styl życia.

Oliwki nie zastąpią jednak warzyw ani owoców w diecie. Ze względu na sól traktuj je raczej jak dodatek albo przekąskę niż jak podstawę posiłku.

Ile kalorii mają oliwki?

Kaloryczność oliwek zależy głównie od ilości tłuszczu, a ta od dojrzałości owocu i od tego, w czym je zapakowano. W tabeli zestawiamy dane z bazy USDA dla typowych oliwek z puszki i słoika z danymi z etykiet oliwek, które sprzedajemy. Wartości na jedną oliwkę są przybliżone, bo oliwki różnią się wielkością.

OliwkiKcal w 100 gTłuszcz w 100 gSól w 100 gKcal w 1 oliwce
Zielone w solance (USDA)14515,3 gok. 3,9 gok. 6 (oliwka ok. 4 g)
Czarne czernione, z puszki (USDA)11510,7 gok. 1,8 gok. 5 (oliwka ok. 4 g)
Zielone z oregano w oliwie (nasza etykieta)13913,7 g2,2 gok. 6 (oliwka ok. 4 g)
Kalamata w oliwie (nasza etykieta)22622,7 g2,0 gok. 11 (oliwka ok. 5 g)

Z tabeli widać trzy rzeczy. Po pierwsze, ciemne oliwki zebrane w pełnej dojrzałości mają więcej oleju, więc więcej kalorii. Po drugie, oliwki zapakowane w oliwie są bardziej kaloryczne niż te w wodnej zalewie, bo część oliwy zostaje na owocach. Po trzecie, ilość soli bardzo różni się między producentami, więc zawsze sprawdzaj ją na etykiecie.

Dla porównania łyżka oliwy to około 124 kcal, czyli mniej więcej tyle, ile 10-11 oliwek Kalamata. Dokładne przeliczenia dla oliwy znajdziesz w poradniku o tym, ile kalorii ma łyżka oliwy z oliwek.

Czy oliwki tuczą?

Same w sobie nie, ale łatwo zjeść ich więcej, niż się planuje. Garść 10 oliwek Kalamata to około 110 kcal, czyli mniej więcej tyle, co duże jabłko. Jeśli liczysz kalorie, odmierz porcję na talerzyk zamiast jeść prosto ze słoika. Oliwki zielone w solance są mniej kaloryczne, ale za to bardziej słone.

Które oliwki polecamy?

Jeśli chcesz mieć oliwki o prostym składzie, wybierz Kalamata z pestką w oliwie. Skład to tylko oliwki i oliwa, bez konserwantów i bez stabilizatorów koloru. Są bardziej kaloryczne niż oliwki w solance, ale smak jest pełniejszy, więc zwykle wystarczy ich mniej. Więcej smaków znajdziesz wśród naszych greckich oliwek.

Oliwki Kalamata z pestką Elies Olive Press 250 g w opakowaniu próżniowym

Greckie Oliwki Kalamata z Pestką w Oliwie – 250 g

20,90 zł

Odmiana Kalamata – podłużne, migdałowate oliwki w odcieniach od fioletu do ciemnego brązu, z pestką i mięsistym miąższem.

Dwa składniki – oliwki Kalamata i oliwa. Bez konserwantów i stabilizatorów koloru (E579, E585).

Opakowanie próżniowe 250 g – oliwki w niewielkiej ilości oliwy zamiast w wodnej zalewie, łatwe w przechowywaniu i bezpieczne w wysyłce.

Czy zielone oliwki są zdrowsze od czarnych?

Nie ma tu prostego zwycięzcy. Zielone i czarne oliwki mogą pochodzić z tego samego drzewa, a różni je moment zbioru. Szczegóły opisujemy w poradniku o tym, czym różnią się czarne i zielone oliwki. Pod względem składu różnice wyglądają tak:

  • Zielone oliwki zbiera się przed pełną dojrzałością. Zwykle mają mniej tłuszczu niż dojrzałe ciemne oliwki tej samej odmiany, ale w solance często więcej soli.
  • Czarne oliwki naturalne, jak Kalamata, dojrzewają na drzewie. Mają więcej oleju i kalorii, a ich kolor pochodzi z samego owocu.
  • Czarne oliwki czernione przez utlenianie to zielone oliwki, którym kolor nadaje się w zakładzie. Według USDA mają najmniej kalorii i soli z tej trójki, ale zawierają dodany stabilizator koloru.

Wybieraj więc oliwki, które Ci smakują, i porównuj etykiety. Najważniejsze są dwie liczby: sól w 100 g i krótki skład.

Czy oliwki ze słoika są zdrowe?

Tak, oliwki ze słoika czy z puszki to normalna, bezpieczna żywność. Innych oliwek w sklepach praktycznie nie ma, bo świeżych owoców nie da się jeść. Warto jednak przeczytać etykietę, bo słoik słoikowi nierówny.

Na co zwrócić uwagę:

  • E579 albo E585: to glukonian i mleczan żelaza. Stabilizują czarny kolor oliwek czernionych przez utlenianie. Są dozwolone w Unii Europejskiej właśnie w tym produkcie. To nie trucizna, tylko sygnał, że oliwki nie dojrzały na drzewie.
  • Ilość soli: porównuj wartość w 100 g. Różnice między produktami sięgają dwóch razy.
  • Rodzaj zalewy: solanka, ocet albo oliwa. Oliwki w oliwie są mniej słone w smaku, ale bardziej kaloryczne.
  • Długość składu: najlepiej, gdy są tylko oliwki, woda, sól i ewentualnie ocet, zioła albo oliwa.

Po otwarciu słoika trzymaj oliwki w lodówce, zawsze przykryte zalewą. Jak długo wytrzymają i czy można je mrozić, piszemy w poradniku o tym, jak przechowywać oliwki.

Od czego zależy ilość polifenoli w oliwkach?

Polifenole to grupa związków roślinnych, które odpowiadają między innymi za gorzki smak świeżych oliwek. Najwięcej jest ich w niedojrzałym owocu, głównie w postaci oleuropeiny. Podczas przygotowania oliwek część z nich rozkłada się do hydroksytyrozolu i tyrozolu, a część przechodzi do solanki.

Ilość polifenoli w gotowych oliwkach zależy od kilku rzeczy:

  • Metody usuwania goryczy: naturalna fermentacja w solance zostawia w owocach więcej polifenoli niż szybkie ługowanie, po którym oliwki długo się płucze.
  • Odmiany: każda odmiana ma inny profil. Grecka odmiana Kalamon, z której pochodzą oliwki Kalamata, to oliwka stołowa o mięsistym miąższu.
  • Dojrzałości: zielone oliwki mają zwykle więcej oleuropeiny, a dojrzałe ciemne więcej innych barwników roślinnych.
  • Czasu i przechowywania: długie leżenie w zalewie i wysoka temperatura obniżają ich ilość.

Producenci oliwek stołowych rzadko podają zawartość polifenoli na etykiecie, więc nie da się ich łatwo porównać w sklepie. Historię i cechy odmiany opisujemy w tekście o oliwkach Kalamata i odmianie Kalamon.

Jak wybrać dobre oliwki w sklepie?

Przy półce z oliwkami wystarczy minuta, żeby wybrać lepszy produkt. Sprawdź po kolei:

  1. Skład: im krótszy, tym lepiej. Oliwki, woda, sól, ewentualnie ocet, zioła albo oliwa.
  2. Sól w 100 g: porównaj dwa, trzy produkty i wybierz ten z mniejszą wartością.
  3. Kolor czarnych oliwek: jeśli w składzie jest E579 albo E585, to oliwki czernione, a nie dojrzałe na drzewie.
  4. Pestka: oliwki z pestką zwykle są bardziej jędrne i lepiej trzymają smak.
  5. Rodzaj zalewy: oliwa daje łagodniejszy smak, solanka mniej kalorii.
  6. Kraj pochodzenia i producent: dobry producent podaje region i odmianę.

Czy oliwki pasują do diety keto i wegańskiej?

Tak. Oliwki mają mało węglowodanów, zwykle 2-6 g w 100 g, i dużo tłuszczu, więc dobrze pasują do diety keto i niskowęglowodanowej. Nie zawierają składników odzwierzęcych, więc są też produktem wegańskim. Wyjątkiem są oliwki faszerowane anchois albo serem, dlatego przy nich sprawdź skład.

Czy oliwki są lekkostrawne?

Dla większości osób oliwki w małej porcji nie są ciężkostrawne. Mają jednak dużo tłuszczu i błonnika, a do tego sól. Duża porcja na pusty żołądek może więc dać uczucie ciężkości albo pragnienie.

Kilka praktycznych wskazówek:

  • Jedz oliwki jako dodatek do posiłku, a nie całą miskę naraz.
  • Popij je wodą, bo sól zwiększa pragnienie.
  • Jeśli masz wrażliwy żołądek, zacznij od kilku sztuk i obserwuj, jak się czujesz.
  • Oliwki z dużą ilością czosnku i chili mogą być mniej łagodne dla żołądka niż oliwki naturalne.

Ile oliwek można zjeść dziennie?

Nie ma oficjalnej normy dla oliwek. Najrozsądniej liczyć sól, bo to ona wyznacza granicę. WHO zaleca dorosłym mniej niż 5 g soli dziennie z całego jedzenia, a większość z nas zjada jej więcej z pieczywa, wędlin i serów.

PorcjaZielone w solance (USDA)Kalamata w oliwie (nasza)Część limitu soli WHO
5 oliwekok. 30 kcal, 0,8 g soliok. 55 kcal, 0,5 g soliok. 10-15%
10 oliwekok. 60 kcal, 1,6 g soliok. 110 kcal, 1 g soliok. 20-30%
20 oliwekok. 115 kcal, 3,1 g soliok. 225 kcal, 2 g soliok. 40-60%

Rozsądna porcja to dla większości dorosłych 5-10 oliwek dziennie jako dodatek do posiłku. Jeśli tego dnia jesz dużo słonych rzeczy, wybierz mniejszą porcję. Jeśli lekarz zalecił Ci ograniczenie soli, zapytaj go, ile oliwek możesz jeść.

Oliwki a dzieci

Oliwki z pestką to dla małych dzieci ryzyko zakrztuszenia. Najmłodszym podawaj oliwki bez pestki, pokrojone na małe kawałki, i pilnuj ich przy jedzeniu. Pamiętaj też o soli, bo dzieci potrzebują jej znacznie mniej niż dorośli.

Pytanie o oliwki pada też w kontekście zwierząt. Psom nie dawaj oliwek z pestką ani przyprawionych. Więcej piszemy w tekście o oliwie z oliwek i oliwkach dla psa.

Jak jeść oliwki z głową?

Oliwki najlepiej sprawdzają się jako dodatek, który podkręca smak potrawy. Kilka sprawdzonych sposobów:

  • W sałatce: kilka oliwek Kalamata zamiast dodatkowej soli w dressingu.
  • Do sera i chleba: mała miseczka oliwek obok fety i pomidorów.
  • W pastach: domowa tapenada z oliwek z czosnkiem i cytryną. Wystarczy cienka warstwa na pieczywie.
  • W sosach: posiekane oliwki w sosie pomidorowym do makaronu albo do ryby.
  • Z warzywami: pieczona papryka, cukinia albo bakłażan z kilkoma oliwkami i oliwą.

Jeśli oliwki wydają Ci się zbyt słone, opłucz je krótko pod zimną wodą przed podaniem. Część soli z powierzchni zejdzie, a smak oliwki zostanie.

Jakie greckie oliwki polecamy?

Sprowadzamy oliwki od Elies Olive Press z Zakynthos. Są zapakowane w oliwie, a nie w wodnej zalewie. Do wyboru masz ciemne Kalamata, zielone oliwki z ziołami albo z chili oraz pasty z oliwek.

Pełną ofertę znajdziesz w kategorii greckie oliwki. Jeśli interesuje Cię też oliwa z tych samych stron, zajrzyj do kategorii grecka oliwa extra virgin.

Jakie pytania o oliwki i zdrowie zadajecie najczęściej? (FAQ)

1Asset 3

Tak, oliwki to wartościowa żywność. Dają tłuszcze jednonienasycone, błonnik, witaminę E i polifenole, a prawie nie mają cukru. Ich słabą stroną jest sól, od 2 do prawie 4 g w 100 g. Dlatego najlepiej jeść je jako dodatek, w porcji około 5-10 sztuk dziennie, i porównywać sól na etykietach.

Zależy od rodzaju i wielkości. Zielona oliwka w solance ważąca około 4 g to mniej więcej 6 kcal. Czarna oliwka czerniona z puszki to około 5 kcal. Większa oliwka Kalamata w oliwie, około 5 g, to około 11 kcal. Dziesięć oliwek Kalamata daje więc mniej więcej tyle kalorii, co łyżka oliwy.

Część tak. Oliwki czernione przez utlenianie zbiera się jako zielone, a czarny kolor nadaje się im w zakładzie, zwykle ze stabilizatorem E579 lub E585. To dozwolone dodatki. Naturalnie ciemne oliwki, jak Kalamata, dojrzewają na drzewie i nie potrzebują stabilizatora. Różnicę widać w składzie na etykiecie.

Tak, to bezpieczna żywność, bo świeżych oliwek nie da się jeść bez wcześniejszego przygotowania. Przed zakupem sprawdź sól w 100 g i skład. Najlepiej, gdy jest krótki: oliwki, woda, sól, ewentualnie ocet, zioła albo oliwa. Po otwarciu trzymaj słoik w lodówce, a oliwki zawsze przykryte zalewą.

Nie ma oficjalnej normy. Najlepiej kierować się solą, bo WHO zaleca dorosłym mniej niż 5 g soli dziennie z całej diety. Dziesięć oliwek to zwykle od 1 do 1,6 g soli. Dla większości dorosłych rozsądna porcja to 5-10 oliwek dziennie. Jeśli lekarz zalecił ograniczenie soli, zapytaj go o porcję.

W małej porcji dla większości osób tak. Oliwki mają jednak sporo tłuszczu, błonnika i soli, więc duża ilość zjedzona naraz może dać uczucie ciężkości i pragnienie. Jedz je do posiłku, a nie na pusty żołądek, popijaj wodą i przy wrażliwym żołądku zacznij od kilku sztuk, obserwując samopoczucie.

Ten poradnik ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Jeśli masz pytania o swoje zdrowie, dietę albo przyjmowane leki, porozmawiaj z lekarzem. Tylko on może postawić diagnozę i dobrać leczenie odpowiednie dla Ciebie.

Na jakich źródłach opieramy ten poradnik?

  • USDA FoodData Central: wartości odżywcze oliwek czarnych czernionych z puszki (Olives, ripe, canned) oraz zielonych w solance (Olives, pickled, canned or bottled, green).
  • Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), informacja o ograniczaniu soli: zalecenie, by dorośli spożywali mniej niż 5 g soli dziennie.
  • Etykiety oliwek Elies Olive Press w naszym sklepie: wartości odżywcze oliwek Kalamata w oliwie i zielonych oliwek z oregano i tymiankiem.
  • Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012: dozwolone oświadczenie o zastępowaniu tłuszczów nasyconych nienasyconymi.

Podobne wpisy