Tapenada z czarnych oliwek w kamiennym moździerzu, obok oliwki Kalamata, kapary, czosnek, cytryna i miseczka oliwy

Tapenada, czyli pasta z oliwek: co to jest i jak ją zrobić?

Tapenada i pasta z oliwek – najważniejsze fakty:

  • Co to jest tapenada? : Pasta z Prowansji z rozdrobnionych oliwek, kaparów i najczęściej anchois, połączonych z oliwą. Jej nazwa pochodzi od prowansalskiego słowa oznaczającego kapary.
  • Czym różni się grecka pasta z oliwek? : Jest prostsza. Grecy łączą oliwki z czosnkiem, octem albo cytryną, przyprawami i oliwą, zwykle bez kaparów i anchois.
  • Co wybrać, jeśli nie chcesz robić jej sam: pastę z czarnych oliwek i Kalamata od Elies Olive Press z Zakynthos, gotową do smarowania prosto ze słoika.

Tapenada brzmi egzotycznie, ale to jedna z najprostszych rzeczy, jakie możesz zrobić z oliwek. Kilka składników, blender albo moździerz i po kwadransie masz na stole gęstą, wyrazistą pastę do pieczywa, makaronu i mięsa. W wielu sklepach pod tą nazwą sprzedaje się jednak różne pasty z oliwek, a nie każda z nich jest tapenadą.

W tym poradniku wyjaśniamy, czym jest tapenada, czym różni się od greckiej pasty z oliwek i jakie oliwki wybrać do jej przygotowania. Podajemy dwa przepisy, pomysły na podanie i zasady przechowywania. Jeśli wolisz gotową pastę, pokażemy też tę, którą sami sprowadzamy z Grecji, razem z greckimi oliwkami od tego samego producenta.

Co to jest tapenada?

Tapenada to pasta z drobno posiekanych albo zmiksowanych oliwek, kaparów i najczęściej filetów anchois, połączonych z oliwą. Pochodzi z Prowansji na południu Francji. Jej nazwa pochodzi od prowansalskiego słowa, którym określa się kapary.

Według prowansalskich kucharzy, takich jak Jean-Baptiste Reboul, przepis na tapenadę opracował w 1880 roku szef kuchni Meynier z restauracji La Maison Dorée w Marsylii. Podawał ją jako nadzienie do jajek na twardo. Samo łączenie rozgniecionych oliwek z rybą i octem jest jednak znacznie starsze i sięga kuchni starożytnego Rzymu.

Klasyczna tapenada ma kilka stałych składników:

  • Oliwki: najczęściej czarne, ale bywa też wersja z zielonych.
  • Kapary: dają kwaskowy, lekko kwiatowy smak. To od nich pochodzi nazwa pasty.
  • Anchois: filety małych ryb solonych w oliwie. Dodają głębi i słoności. W wersji bez ryby można je pominąć.
  • Czosnek i sok z cytryny: ożywiają smak.
  • Oliwa: łączy wszystko w gładką masę.
  • Zioła: tymianek, czasem rozmaryn albo zioła prowansalskie.

Czym różni się tapenada od greckiej pasty z oliwek?

W Polsce słowa „tapenada” i „pasta z oliwek” często używa się zamiennie. W praktyce to dwie różne rzeczy. Tapenada to przepis z Prowansji z kaparami i rybą. Grecka pasta z oliwek jest prostsza i bardziej skupiona na samych oliwkach. W greckich domach pastę z ciemnych oliwek podaje się na grzankach jako część meze, obok sera i warzyw.

CechaTapenada z ProwansjiGrecka pasta z czarnych oliwekGrecka pasta z zielonych oliwek
Oliwkinajczęściej czarneczarne i Kalamatazielone
Dodatkikapary, anchois, czosnek, cytryna, ziołaczosnek, ocet, przyprawycytryna, czosnek, przyprawy
Smaksłony, kwaskowy, z nutą rybywyrazisty, lekko winnyświeży, cytrynowy, łagodniejszy
Kolorczarny lub ciemnobrązowyśliwkowo-fioletowyoliwkowozielony
Najlepiej pasuje dogrzanek, jajek, rybgrzanek z fetą, pizzy, czerwonego mięsakanapek, ryb, dipów z jogurtem

Obie wersje mają jedną wspólną cechę: smak pasty zależy przede wszystkim od oliwek. Jeśli oliwki są mdłe albo zbyt słone, żaden dodatek tego nie uratuje.

Z jakich oliwek zrobić pastę?

Do pasty możesz użyć oliwek czarnych, ciemnych albo zielonych. Każde dadzą inny kolor i smak. Według normy handlowej Międzynarodowej Rady Oliwnej dla oliwek stołowych czarne oliwki to owoce zebrane w pełnej dojrzałości albo tuż przed nią. Zielone zbiera się wcześniej, gdy osiągną właściwą wielkość, ale zanim zmienią kolor.

  • Kalamata: ciemnofioletowe, podłużne oliwki o mięsistym miąższu i lekko winnym smaku. Dają pastę o głębokim kolorze i wyrazistym smaku. Więcej o tej odmianie piszemy w tekście oliwki Kalamata (Kalamon).
  • Dojrzałe czarne oliwki: łagodniejsze, czasem lekko gorzkie. Dobrze łączą się z kaparami.
  • Zielone oliwki: jędrne i świeże w smaku. Pasta z nich jest jaśniejsza, ładnie komponuje się z cytryną i ziołami.

Uważaj na tanie, jednolicie czarne oliwki z puszki. Często to zielone oliwki poczerniałe w wyniku utleniania. Barwę utrwala się w nich glukonianem żelazawym (E579) albo mleczanem żelazawym (E585). Unijne przepisy o dodatkach do żywności pozwalają stosować te dodatki tylko w takich oliwkach. Są bezpieczne, ale pasta z nich ma płaski smak. Czym różnią się naturalnie dojrzałe i czernione oliwki, wyjaśniamy w tekście czarne i zielone oliwki.

Najlepiej kupić oliwki z pestką i wydrylować je samemu. Oliwki z pestką są zwykle jędrniejsze i lepiej trzymają smak niż te bez pestki. Do pasty polecamy nasze greckie oliwki Kalamata z pestką w oliwie: mają tylko dwa składniki, oliwki i oliwę, bez konserwantów i stabilizatorów koloru.

Którą gotową pastę z oliwek polecamy?

Jeśli nie masz czasu na drylowanie i miksowanie, polecamy pastę z czarnych oliwek i Kalamata od Elies Olive Press z Volimes na Zakynthos. To grecka wersja pasty: zmielone oliwki z czosnkiem, octem, przyprawami i oliwą, bez kaparów i anchois. Ma gęstą konsystencję, śliwkowo-fioletowy kolor i wyraźny, lekko winny smak. Wystarczy otworzyć słoik i posmarować grzankę.

Tradycyjna pasta z czarnych oliwek Elies Olive Press w słoiku 200 g

Pasta z Czarnych Oliwek – 200 g

22,90 zł

Ciemna pasta oliwkowa – oliwki czarne i Kalamata zmielone z czosnkiem, octem, przyprawami i oliwą; kolor od śliwkowego do fioletowego.

Wyrazisty, lekko winny smak – mocniejsza i bardziej kwaskowa niż pasta z oliwek zielonych, bez cukru (0 g w 100 g).

Słoik 200 g na grzanki, pizzę i do mięs – ok. 13 łyżek pasty; Elies Olive Press, produkcja w Grecji.

Jak zrobić tapenadę w domu?

Klasyczną tapenadę przygotujesz w kwadrans. Potrzebujesz blendera z rozdrabniaczem albo moździerza. W moździerzu pasta wychodzi bardziej grudkowata i rustykalna, w blenderze gładsza.

Jakie składniki są potrzebne do tapenady?

  • 200 g oliwek Kalamata bez pestek (po wydrylowaniu)
  • 1-2 łyżki kaparów, odsączonych
  • 2-3 filety anchois (możesz je pominąć)
  • 1 mały ząbek czosnku
  • sok z połowy cytryny
  • 4-5 łyżek oliwy extra virgin
  • pół łyżeczki świeżych listków tymianku
  • świeżo mielony czarny pieprz

Jak przygotować tapenadę krok po kroku?

  1. Wydryluj oliwki. Najłatwiej przycisnąć każdą płaską stroną noża i wyjąć pestkę palcami.
  2. Obierz czosnek i usuń zielony kiełek ze środka. Bez niego czosnek nie będzie gorzki.
  3. Włóż do blendera oliwki, kapary, anchois, czosnek, tymianek i sok z cytryny.
  4. Miksuj pulsacyjnie kilka razy po 2-3 sekundy, aż składniki się rozdrobnią.
  5. Wlewaj oliwę cienkim strumieniem i miksuj dalej, aż pasta będzie gładka, ale z wyczuwalnymi kawałkami.
  6. Spróbuj i dopraw pieprzem. Soli zwykle nie trzeba, bo kapary i anchois są już słone.
  7. Przełóż pastę do słoika, wygładź wierzch i zalej cienką warstwą oliwy.

Do tapenady użyj dobrej oliwy extra virgin. W paście jej smak jest wyraźnie wyczuwalny, więc mdła oliwa sprawi, że i pasta będzie mdła. Świeża grecka oliwa z odmiany Koroneiki doda pikantnego, zielonego finiszu.

Jak zrobić zieloną tapenadę albo wersję bez ryby?

  • Zielona tapenada: zamiast oliwek Kalamata użyj zielonych oliwek, dodaj więcej soku z cytryny i garść liści natki pietruszki albo bazylii.
  • Bez anchois: pomiń rybę, a zamiast niej dodaj łyżkę więcej kaparów i szczyptę soli. Pasta będzie łagodniejsza, ale nadal wyrazista.
  • Z suszonymi pomidorami: dodaj 3-4 suszone pomidory z zalewy. Pasta zrobi się słodsza i bardziej czerwona.

Jakie błędy psują tapenadę?

Tapenada ma niewiele składników, więc każdy błąd od razu czuć w smaku. Oto najczęstsze z nich:

  • Zbyt długie miksowanie. Pasta zamienia się w jednolitą papkę i traci charakter. Miksuj pulsacyjnie i sprawdzaj konsystencję co kilka sekund.
  • Za dużo czosnku. Jeden mały ząbek na 200 g oliwek wystarczy. Surowy czosnek z czasem staje się w paście coraz ostrzejszy.
  • Dosalanie na początku. Oliwki, kapary i anchois są słone. Sól dodawaj dopiero na końcu, jeśli w ogóle.
  • Niedosączone kapary. Zalewa z kaparów rozrzedza pastę i dodaje jej octowej ostrości. Odsącz je dokładnie, a jeśli są w soli, opłucz.
  • Oliwki czernione przez utlenianie. Dają pastę o płaskim smaku i szarym kolorze.
  • Mdła oliwa. Oliwa stanowi sporą część pasty, więc jej smak jest wyraźnie wyczuwalny.
  • Podawanie prosto z lodówki. Zimna pasta traci aromat. Wyjmij ją 15-20 minut przed podaniem.

Jak wybrać dobrą gotową pastę z oliwek?

Na półkach znajdziesz wiele past z oliwek. Różnią się nie tylko smakiem, ale przede wszystkim składem. Zanim kupisz słoik, przeczytaj etykietę i sprawdź kilka rzeczy:

  • Oliwki na pierwszym miejscu w składzie. Składniki podaje się w kolejności od tego, którego jest najwięcej. Jeśli na początku są woda, olej albo zagęstnik, w słoiku jest mniej oliwek.
  • Oliwa, a nie olej roślinny. Tani olej słonecznikowy albo rzepakowy zmienia smak pasty. W dobrej paście tłuszczem jest oliwa.
  • Krótki skład. Oliwki, czosnek, ocet albo cytryna, przyprawy i oliwa wystarczą. Długa lista dodatków nie poprawia smaku.
  • Rodzaj oliwek. Napis „Kalamata” albo „naturalnie dojrzałe” mówi więcej niż samo „czarne oliwki”. Sprawdź też, czy w składzie nie ma E579 albo E585.
  • Szklany słoik. Szkło nie oddaje paście obcych zapachów i pozwala zobaczyć jej kolor przed zakupem.

Nasze pasty od Elies Olive Press spełniają te warunki. W paście z czarnych oliwek są oliwki czarne i Kalamata, ocet, czosnek, przyprawy, oliwa i kwas mlekowy. W paście z zielonych oliwek są zielone oliwki, cytryna, czosnek, przyprawy, oliwa i kwas cytrynowy. Obie mogą zawierać fragmenty pestek, bo to naturalny produkt z całych owoców.

Jak zrobić grecką pastę z oliwek?

Grecka pasta jest jeszcze prostsza niż tapenada. Nie ma w niej kaparów ani ryby, więc najważniejsze są dobre oliwki i oliwa. Do przygotowania pasty potrzebujesz:

  • 200 g oliwek Kalamata bez pestek
  • 1 ząbek czosnku
  • 1 łyżka octu z czerwonego wina albo sok z ćwiartki cytryny
  • pół łyżeczki suszonego oregano
  • 3-4 łyżki oliwy extra virgin

Wszystkie składniki oprócz oliwy zmiksuj pulsacyjnie. Potem wlewaj oliwę, aż pasta będzie gęsta i łatwa do smarowania. Wersję z zielonych oliwek przygotujesz tak samo, tylko zamiast octu użyj soku z cytryny i dodaj odrobinę startej skórki z cytryny.

Jeśli chcesz porównać swoją pastę z gotową, spróbuj naszej pasty z zielonych oliwek z cytryną i czosnkiem. Ma gładką, kremową konsystencję i świeży, cytrynowy smak.

Do czego podawać pastę z oliwek?

Pasta z oliwek to nie tylko dodatek do pieczywa. Łyżka pasty potrafi zastąpić posiekane oliwki w wielu daniach i dodać im głębi. Oto sprawdzone pomysły:

DanieJaka pastaJak jej użyć
Grzanki z fetąz czarnych oliwekgrzanka, warstwa pasty, pokruszona feta, szczypta oregano
Jajka na twardotapenadapołówki jajek z żółtkiem utartym z pastą, tak jak w Marsylii
Makaronz czarnych oliwek2 łyżki pasty do sosu pomidorowego z kaparami
Pizzaz czarnych oliwekcienka warstwa pod sos pomidorowy albo zamiast niego
Kanapkiz zielonych oliwekpasta, mozzarella, pomidor i bazylia
Ryba z piecaz zielonych oliwekwarstwa pasty na filecie przed pieczeniem
Dip do warzywz zielonych oliwekpasta wymieszana pół na pół z gęstym jogurtem
Pieczone mięsoz czarnych oliwekpasta z czosnkiem i rozmarynem jako marynata

Na desce meze postaw pastę obok greckich oliwek, sera i świeżych warzyw. Dobrze pasują do niej zielone oliwki z oregano i tymiankiem albo pikantne oliwki z chili. Pasta sprawdzi się też obok prawdziwej sałatki greckiej horiatiki.

Jak ułożyć deskę meze z pastą z oliwek?

Meze to greckie małe przekąski podawane razem, na jednym stole. Pasta z oliwek dobrze się w nich odnajduje. Na deskę dla czterech osób wystarczy:

  • miseczka pasty z czarnych oliwek i miseczka pasty z zielonych oliwek,
  • garść oliwek Kalamata i zielonych oliwek z ziołami,
  • kostka fety skropiona oliwą i posypana oregano,
  • pokrojony ogórek, pomidorki i czerwona papryka,
  • opieczone kromki chleba albo pita pokrojona w trójkąty.

Ułóż wszystko tak, żeby każdy mógł sięgnąć do każdej miseczki. Pasty nałóż na brzeg chleba łyżeczką, a resztę miseczki skrop oliwą tuż przed podaniem.

Jak przechowywać pastę z oliwek?

Domowa pasta nie ma konserwantów, więc trzymaj ją w lodówce w szczelnie zamkniętym słoiku i zjedz w ciągu kilku dni. Najdłużej zachowa smak, gdy będziesz przestrzegać kilku zasad:

  • Warstwa oliwy na wierzchu: po każdym użyciu wygładź powierzchnię i polej ją cienko oliwą. Oliwa chroni pastę przed wysychaniem i dostępem powietrza.
  • Czysta, sucha łyżeczka: okruchy chleba i krople wody w słoiku przyspieszają psucie.
  • Szklany słoik: szkło nie przejmuje zapachów i łatwo je umyć.
  • Bez zamrażania: po rozmrożeniu pasta oddziela się i traci konsystencję.

Gotowa pasta w zamkniętym słoiku nie wymaga lodówki. Trzymaj ją w chłodnej, suchej szafce. Po otwarciu wstaw słoik do lodówki, zawsze dokładnie zakręcaj i nabieraj pastę czystą łyżeczką. O przechowywaniu całych oliwek piszemy w tekście jak przechowywać oliwki.

Jakie greckie oliwki i pasty mamy w sklepie?

Wszystkie nasze oliwki i pasty pochodzą od Elies Olive Press z Volimes na Zakynthos. Wybierz gotową pastę do grzanek albo całe oliwki do własnej tapenady.

Pełną ofertę znajdziesz w kategorii greckie oliwki i pasty z oliwek.

Jakie pytania o tapenadę i pastę z oliwek zadajecie najczęściej? (FAQ)

1Asset 3

Tapenada to pasta z Prowansji z rozdrobnionych oliwek, kaparów i najczęściej anchois, połączonych z oliwą, czosnkiem i sokiem z cytryny. Jej nazwa pochodzi od prowansalskiego słowa oznaczającego kapary. Przepis opracował w 1880 roku szef kuchni Meynier z Marsylii, który podawał ją z jajkami na twardo.

Nie do końca. Tapenada to konkretny przepis z Prowansji z kaparami i zwykle z anchois. Pasta z oliwek to szersza nazwa. Grecka pasta z oliwek jest prostsza: oliwki, czosnek, ocet albo cytryna, przyprawy i oliwa, bez kaparów i ryby. Obie podaje się podobnie, na grzankach i jako dodatek do dań.

Najlepsze są naturalnie dojrzałe, ciemne oliwki, na przykład Kalamata. Dają głęboki kolor i wyrazisty, lekko winny smak. Unikaj jednolicie czarnych oliwek z puszki z E579 albo E585, bo to oliwki czernione przez utlenianie, a pasta z nich ma płaski smak. Najlepiej kupić oliwki z pestką i wydrylować je samemu.

Tak. Pomiń rybę, a zamiast niej dodaj łyżkę więcej kaparów i szczyptę soli. Pasta będzie łagodniejsza, ale nadal wyrazista. Taka wersja nie zawiera ryby, więc pasuje do kuchni wegetariańskiej. Jeśli lubisz delikatniejszy smak, spróbuj greckiej pasty z oliwek, w której z założenia nie ma ani kaparów, ani anchois.

Domową pastę trzymaj w lodówce w szczelnym słoiku i zjedz w ciągu kilku dni. Po każdym użyciu wygładź wierzch i polej go cienko oliwą, a pastę nabieraj czystą, suchą łyżeczką. Nie zamrażaj jej, bo po rozmrożeniu się rozwarstwia. Gotowa pasta w zamkniętym słoiku może stać w szafce, po otwarciu w lodówce.

Na grzankach z fetą, w kanapkach z mozzarellą i pomidorem, jako dodatek do sosu pomidorowego do makaronu i jako cienka warstwa na pizzy. Pasta z zielonych oliwek pasuje do ryb i jako dip z jogurtem. Klasyczną tapenadę podaje się też z jajkami na twardo, tak jak robiono to w Marsylii.

Na jakich źródłach opieramy ten poradnik?

Podobne wpisy